Filmowa gra karciana "Obejrzyj film i zagraj"
Proponowana gra edukacyjna została stworzona jako pomoc dydaktyczna do zajęć ze studentami, ale karty mogą być wykorzystane do pracy z młodzieżą w ramach różnorodnych zajęć wychowawczych, terapeutycznych czy edukacji filmowej, dla każdej osoby, które pragnie refleksyjnie spędzić czas. Warunkiem udziału jest wcześniejsze zapoznanie się z proponowanymi filmami biograficznymi lub w przypadku organizowanych zajęć, przygotowanie i pokazanie fragmentów filmów przez prowadzącego.
Pytania bowiem nawiązują do treści 4 filmów biograficznych:
- „Patch Adams” (1998) w reżyserii Toma Shadyaca (Patch Adams to amerykański lekarz, społecznik, patron ruchu doktorów-clownów, uważany za prekursora terapii śmiechem).
- „Koncert na 50 serc” (1999), w reżyserii Wesa Cravena (Roberta Guaspari to ceniona pedagog i skrzypaczka, która przez wiele lat promowała edukację muzyczną wśród dzieci z ubogich rodzin).
- „Azyl” (2017), w reżyserii Niki Caro (Antonina i Jan Żabińscy to bohaterowie wojenni, którzy w czasie II wojny światowej udzielili schronienia ponad 300 Żydom na terenie warszawskiego zoo)
- „Penguin Bloom: Niesamowita historia Sam Bloom” (2020) w reżyserii Glendyna Ivina (Sam Bloom osiągnęła znaczące sukcesy sportowe, mimo że po wypadku doznała częściowego paraliżu i została osobą z niepełnosprawnością).
Analizowane filmy łączy fakt, iż mają charakter biograficzny i przedstawiają historię prawdziwych postaci, które osiągnęły sukces lub zmieniły rzeczywistość społeczną. Filmy podejmują takie zagadnienia, jak odkrywanie własnego powołania (pasje i samorealizacja), przezwyciężanie przeciwności losu (walka z cierpieniem, akceptacja choroby), a także niesienie pomocy innym w sytuacji zagrożenia życia.
Wybór fragmentu filmu
Osoba prowadząca zajęcia może sama zdecydować, które fragmenty filmów wybierze, jednak warto zwrócić uwagę na to, aby były to sceny z odpowiednim ładunkiem emocjonalnym, które mają znaczenie dla rozwoju bohaterów. W przypadku „Patcha Adamsa” warto pokazać jedną z początkowych scen przedstawiającą pobyt bohatera w szpitalu psychiatrycznym, w czasie której Patch odkrywa swoje powołanie. Następnie można zaprezentować trzyminutową scenę w czasie praktyk medycznych, w której Patch przez przypadek trafia na salę, gdzie przebywają pacjenci chorujący na nowotwór. Bohater zaczyna bawić się z dziećmi, aby odciągnąć ich uwagę od choroby.
- W filmie „Koncert na 50 serc” na uwagę zasługuje scena wspólnej lekcji gry na skrzypcach w szkole, a także rozmowa nauczycielki z uczniem po śmierci jego kolegi (łącznie około 10 minut).
- W przypadku filmu „Azyl” warto pokazać przynajmniej dwie dłuższe sceny (wizyta w getcie i zorganizowanie pomocy dla Żydów oraz rozmowa Antoniny Żabińskiej z uratowaną dziewczyną – łącznie około 25 minut).
- W filmowej biografii Sam Bloom można wybrać 3 znaczące fragmenty (łącznie około 20-25 minut). Jedną z kluczowych scen jest chwila kryzysu i załamania, kiedy Sam buntuje się przeciwko swojej niepełnosprawności i niszczy zdjęcia, które kojarzą jej się z dawnym życiem. Kolejna ważna scena pokazuje, jak kobieta zaczyna opiekować się pisklęciem sroki, którą przyniósł do domu jej syn. Ważna jest także scena w środkowej części filmu, w której Sam odkrywa nową pasję w postaci kajakarstwa.
Filmy można wypożyczyć na platformach streamingowych, fragmenty wybranych filmów można też znaleźć w serwisie YouTube, a starsze filmy są niekiedy dostępne w całości, z lektorem.
Cele edukacyjne i możliwości wykorzystania
Celem filmowej gry karcianej jest kształtowanie wrażliwości i empatii uczestników wobec drugiego człowieka oraz pogłębianie rozumienia jego intencji i motywów. Dodatkowym celem może być rozwijanie postawy autorefleksji w odniesieniu do własnego życia. Filmowa gra karciana została przeze mnie zaprojektowana w programie Canva, z wykorzystaniem ilustracji opartych na wolnych licencjach Creative Commons. Udostępnione przeze mnie karty filmowe można wydrukować na twardym papierze i wykorzystywać do celów edukacyjnych w czasie własnych zajęć.
Karty pytań zostały podzielone na 4 kategorie:
- karty refleksji – dotyczą osobistych przemyśleń, refleksji i interpretacji filmów,
- karty emocji – zawierają pytania dotyczące przeżyć i emocji,
- karty akcji – to zadania twórcze dla uczestników wykorzystujące elementy dramy oraz techniki twórczego pisania,
- karty ciekawostek – zawierają najważniejsze informacje na temat bohaterów filmowych.
Warianty gry
W karty filmowe można grać pojedynczo lub w parach (w zależności od ilości osób).
W przypadku kameralnej liczby uczestników (6 osób) uczestnicy najpierw losują po jednej karcie z kategorii refleksji lub emocji, a następnie odpowiadają na pytania. Jeśli osób jest więcej (np. 12) karty z obu kategorii należy wydrukować podwójnie (łącznie 12 kart).
Po udzieleniu odpowiedzi na pytania, uczestnicy łączą się w pary (np. 3 pary lub 6 par) i wybierają po jednej karcie akcji na parę. W przypadku większej liczby osób, karty z tej kategorii również należy wydrukować podwójnie. Uczestnicy wykonują zadanie twórcze (np. piszą list do bohatera, przedstawiają alternatywne zakończenie historii albo przygotowują się do odegrania scenki dramowej inspirowanej wydarzeniami z filmu). Następnie prezentują przed grupą efekty swoich działań twórczych.
Na koniec uczestnicy otrzymują kartę ciekawostek z najważniejszymi informacjami na temat bohaterów filmowych. Ostatnim zadaniem może być stworzenie własnych kart ciekawostek (w parach lub grupach). Karty mogą zawierać aforyzmy (np. cytat z filmu) oraz ilustracje, które kojarzą się z wybranymi scenami lub konkretnymi postaciami. Jeśli czas spotkania jest ograniczony (np. godzina lekcyjna), to w danym dniu omawiamy tylko jeden film.
Karty do pobrania
Poniżej znajdują się linki do pobrania kart w formacie plików pdf.
Materiały zostały przystosowane do wydruku w formacie A4. Posiadają także linie cięcia, tak aby ułatwić przygotowanie kart.